Artyku造 o Goldenach


cofnij



草速e psisko "Pies" nr 6/1995r



Retrievery zosta造 wyhodowane pod koniec XIX w. w Anglii. Do utworzenia tych ras u篡to ps闚 p馧nocnoameryka雟kich z p馧wyspu Labrador i wyspy Nowa Funlandia. Nie wiemy, czy wraz z europejskimi osadnikami psy te przyby造 w XVI i XVII w. na dalek P馧noc, czy te pochodzenie ich by這 miejscowe-india雟kie.
S逝篡造 one rybakom jako zwierz皻a poci鉚owe i juczne, towarzyszy造 myliwym. Koni na p馧nocy by這 niewiele, wi璚 ich rol pe軟i造 psy, kt鏎e o wiele 豉twiej by這 wy篡wi. Mi瘰a fok i ryb by這 pod dostatkiem. Rybackie psy wyci鉚a造 na brzeg sieci, z ch璚i p造wa造 w lodowatej wodzie, by chwyci lin cumownicz, czy wy這wi wios這. Potrafi造 z豉pa ryb, kt鏎a wyskoczy豉 na l鉅, b鉅 wyrwa豉 si z sieci.
W pocz靖kach XIX w. zacz皻o te psy, jako nordyck ciekawostk, przywozi do Europy.
Portem, do kt鏎ego dobija造 szkunery z Arktyki by Poole, po這穎ny w po逝dniowej Anglii nad kana貫m La Manche. Wraz z transportami suszonych dorszy, czy sztokfiszy, rybacy przywozili na sprzeda polarne psy. Mi這nicy ps闚, bogaci brytyjczycy i arystokraci, zacz瘭i jedzi do Poole po zakupy. Handel na tamtejszym psim targu kwit. Do dobrego tonu nale瘸這 posiadanie psa z dalekiej P馧nocy.
Te zmylne rybackie psy odznaczaj鉍e si zami這waniem do przynoszenia aport闚, wielk ch璚i do pracy w wodzie i 瞠laznym zdrowiem pos逝篡造 do utworzenia r騜nych ras, jak np. nowofundland闚, a tak瞠 retriever闚. W tym celu zacz皻o je krzy穎wa z miejscowym brytyjskim pog這wiem.
D逝go trwa造 spory, jakie w豉ciwie jest pochodzenie jednego z najbardziej lubianych retriever闚 - z這tego.
"Golden"- znaczy z這ty, a "to retrieve"-odszukiwa, odnajdywa. Myl, 瞠 nie ma potrzeby wymyla t逝maczenia na polski: z這ty poszukiwacz, etc., skoro w ca造m kynologicznym wiecie wystarczy jedno s這wo -"golden"- by wiedziano, o jak ras chodzi.
Tak jak wspomnia豉m, r騜ne by造 domys造, jakich ras u篡to do utworzenia rasy, ale wszyscy autorzy sa zgodni, 瞠 jej ojcem by sir Dudley Majoribanks, pniejszy pierwszy Lord Tweedmouth.
W roku 1868 skrzy穎wa on z這tej, unikalnej maci wavy coated retrievera o imieniu Nous z tweed water spanielk Belle. Wavy coated (falistow這sy) to pierwotna nazwa najpopularniejszych w XIX w. retriever闚 flat coated.
Tweed water spaniele to nie istniej鉍a ju rasa aporter闚 o sierci lekko kr璚onej, maci jasno-w靖robianej. Pochodzi造 one z pogranicza Anglii i Szkocji z okolic, gdzie Lord Tweedmouth mia swe maj靖ki. W latach 1868 do 1890 hodowa on z konsekwencj sw鎩 typ aportera, krzy簑j鉍 innego tweed water spaniela, dwa czarne labradory, setera irlandzkiego i bloodhounda o piaskowej maci.
W 1952 roku potomkowie Lorda porz鉅kuj鉍 stare papierzyska pradziada natrafili na skrupulatnie prowadzon ksi璕 hodowlan. Wroku 1960, osiem lat po odkryciu, zosta豉 ona zatwierdzona w angielskim Kennel Clubie.
Inicjatork tych poszukiwa by豉 Elma Stonex, w豉cicielka znanej hodowli "Dorcas". Dziesi耩 lat nie ustawa豉 w poszukiwaniach, by uzyska pewno, jakie by這 pochodzenie jej ulubionej rasy.
W zwi頊ku z tym odkryciem wczeniejsze, tak barwne opowieci o pochodzeniu golden retrievera okaza造 si nieprawd. S鉅z, 瞠 cho熲y jako ciekawostk warto je przytoczy.
Ot騜 d逝gie lata podawano, a powtarza造 t wersj nawet najznakomitsze kynologiczne autorytety, 瞠 w 1858 roku Lord Tweedmouth uda si na przedstawienie rosyjskiego cyrku w Brighton. Zachwyci豉 go grupa popisuj鉍ych si tam masywnych, d逝gow這sych ps闚, o z這cistym umaszczeniu. Mia造 rzekomo pochodzi z Kaukazu, a tam s逝篡造 jako owczarki. Lord zakupi wszystkie te psy i zacz像 je krzy穎wa z brytyjskimi psami, g堯wnie bloodhoundami. I tak mia powsta golden retriever. Przemawia za t tez fakt, 瞠 pierwsze goldeny zapisywano na wystawy, jako "rosyjskie retrievery", b鉅 "rosyjscy tropiciele".
A mo瞠 te tajemnicze rosyjskie w靖ki pojawi造 si wraz z teori, 瞠 flat coated retriever, rzeczywisty przodek goldena skrzy穎wany zosta swego czasu z borzojem? Ta krzy鄴wka mia豉 na celu wzmocnienie chwytu tego tak lubianego w闚czas aportera.Wp造w borzoja mia豚y by widoczny w kszta販ie g這wy flat, do w零kiej, innej ni g這wy pozosta造ch retriever闚.Jedni autorzy t wersj pochodzenia rasy cytowali jako pewnik, inni pow靖piewali, by Lord, kynolog koneser, kt鏎ego zamierzeniem by這 wyhodowanie idealnego aportera u篡 do utworzenia myliwskiej przecie rasy, nieznanego pochodzenia owczarki.Czy ich rzekomo atrakcyjny wygl鉅 mia dla niego a takie znaczenie?
W ka盥ym razie w biblii brytyjskich kynolog闚 pocz靖ku XXw. "The Twentieh Century Dog" o tych kaukaskich przodkach z這tych retriever闚 Lorda Tweedmouth nie ma wzmianki.
Pierwsze goldeny wystawiono w 1908 roku.Zwano je pocz靖kowo z這tymi flat coated.W roku 1913 nazywano je golden(z這te) lub yellow(鄴速e).Wtym samym roku angielski Kennel Club za這篡 dla nich oddzieln ksi璕 hodowlan.Wreszcie w 1920 roku nadano im dzisiejsz nazw-golden retriever.
Oficjalny standard rasy uznany dopiero w roku 1930.Mo積a wi璚 przyj寞, 瞠 jest to rasa m這da.Zrobi豉 ona wielk karier na ca造m wiecie.Powszechnie plasuje si w pierwszej dziesi靖ce najmodniejszych ras, a w wielu krajach w pierwszej tr鎩ce!U nas golden闚 jak na lekarstwo.By mo瞠 wynika to z oczekiwa, jakie wi嘀emy z czworonogiem.
Jeli ma to by grona bestia odstraszaj鉍a z這dzieja, to trzeba przyzna, 瞠 do tego on si nie nada.Ze zdumieniem czytam zreszt reklamy niekt鏎ych hodowc闚 zachwalaj鉍e zalety obro鎍ze takich ras, jak np. bulteriery czy ameryka雟kie staffordy.W ko鎍u ka盥y pies zaszczeka, gdy kto zapuka do drzwi.Nawet moje leniuchy mopsy.Zaszczeka wi璚 i golden, cho jak pisz specjalici str騜 z niego niet璕i.
Jest to w zasadzie pies myliwski, cz瘰to uczestniczy w pr鏏ach i konkursach 這wieckich, ale dz sta si ulubie鎍em rodzin, kompanem, du篡m, misiowatym domowym pieszczochem.
Spokojne usposobienie, dobroduszno i cierpliwo czyni go doskona造m towarzyszem zabaw dzieci, kt鏎e nieraz niele potrafi maltretowa czworonoga.
Ju jako szczeni lubi przynosi rzucone przedmioty, a to zami這wanie sprawia, 瞠 w okresie dorastania jego pilno i aktywna pomys這wo staj si czasami uci嘀liwe...
Jeli go w tym okresie nie pilnujemy, potrafi sobie szybciej, ni mylimy znale zaj璚ie, bo nudy nie znosi.
Na konkursach myliwskich spotyka si je mniej cz瘰to ni labradory, ale pracuj鉍 spokojnie i metodycznie potrafi zdoby CACiT (wniosek na mi璠zynarodowego championa pracy).
Jak pisze jeden z s璠zi闚 field trials闚, goldenom brak szybkoci w polu, ale za to s uwa積e i robi mniej b喚d闚.
Dla cz這wieka statecznego taki troch flegmatyczny pies jest idealny, bo nie zm璚zy go na polowaniu dzikie ptactwo, tak jak pe貫n temperamentu seter czy inny retriever.Trzyma si nogi myliwego i wyrusza tylko po otrzymaniu rozkazu.
Idea貫m jest praca w parze z psem legawym.Jest specjalist w noszeniu tzw. ci篹kich aport闚, wskoczy zawsze ochoczo do wody, bez wzgl璠u na jej temperatur.
Wymaga si, by mia delikatny chwyt i nie uszkadza aportowanej zwierzyny.Nosi wysoko g這w, ma wyj靖kowo mocn szyj i zwykle dobr konstrukcj ko鎍zyn przednich.Doskona章 czo堯wk na field trialsach maj Szwajcarzy, oni te s造n ze szkolenia ps闚 lawinowych i ratowniczych, wr鏚 kt鏎ych du篡 procent stanowi goldeny. S one renomowanymi przewodnikami os鏏 niewidomych.
We Francji spor鏚 ps闚 tej specjalnoci 50% to labradory, 20%-goldeny i 10% owczarki niemieckie.Reszta to miesza鎍e i pozosta貫 rasy.
Uwa瘸 si, 瞠 atutem goldena jest jego delikatno, zwinno i przyjemny wygl鉅, tak瞠 to, 瞠 z tolerancj spotyka si, gdy prowadzi swego pana w miejsca, gdzie psy nie s mile widziane.
Mi造 w dotyku jest jego w這s chroni go on przed zimnem, w klimacie upalnym, jasna sier nie grzeje si tak, jak np. czarnego labradora.
We Francji istnieje Stowarzyszenie Szkolenia Ps闚 Towarzysz鉍ych Osobom Niepe軟osprawnym. U篡wa sie g堯wnie dw鏂h ras ps闚: labrador闚 i golden闚. Problemem jest znalezienie poj皻nego, o doskona造m zdrowiu szczeniaka. Sporo szczeni靖 jest niemia造ch, wiele l瘯liwych. Stowarzyszenie zakupuje szczeni皻a do szkolenia, poczym daje je na pi皻nacie miesi璚y na wychowanie do wybranych rodzin.
Psiak musi sie przyzwyczai do spotykania wielu ludzi, do t逝m闚 w miejscach g這nych, takich jak dworce, domy towarowe, restauracje.M這dzika trzeba przystosowa do miejskiego 篡cia. W wieku osiemnastu miesi璚y pies jest gotowy do podj璚ia nauki ko鎍owej.
Uczy si on wielu rzeczy: podnoszenia przedmiot闚 z ziemi, przynoszenia np.bezprzewodowego telefonu, otwierania i zamykania drzwi.
Do nauki trzeba wielkiej cierpliwoci, ale pos逝szny i poj皻ny pies , potrafi鉍y sobie przyswoi to, co trzeba, staje si niezast雷ionym towarzyszem osoby niepe軟osprawnej.
W Stanach Zjednoczonych pierwszymi psami, kt鏎e zdoby造 pocz預szy od 1971 roku championaty pos逝sze雟twa (Obedience Champion) ameryka雟kiego Kennel Club-u by造 trzy golden retrievery.
Standard okrela je jako psy harmonijnej i mocnej budowy, aktywne, sprawnie poruszaj鉍e sie, a ich atutem jest 豉godno. G這wa proporcjonalna o zgrabnym obrysie, dobrze osadzona na szyi.
M霩goczaszka szeroka ale nie ci篹ka. Kufa silna , szeroka i g喚boka. Jej d逝go jest mniej wi璚ej taka , jak m霩goczaszki.
Stop wyrany. Nos czarny. W praktyce trudno o wyranie czarny nos u z這tej maci psa. Im intensywniejszy odcie sierci tym nos bardziej przejaniony. Wystarczy obejrze championy, by stwierdzi, 瞠 wymagany przez standard czarny nos nie jest ich atutem.
Wargi powinien mie golden w pe軟i ciemno pigmentowane. Oczy szeroko rozstawione, barwy ciemnokasztanowej, spojrzenie przyjacielskie, powieki o brzegach zapigmentowanych.
Uszy redniej wielkoci osadzone mniej wi璚ej na poziomie oczu. Nie豉dne s uszy osadzone daleko od oczu, na tyle g這wy.
Szcz瘯a i 簑chwa s mocne , zgryz no篡cowy, z瑿y regularnie rozstawione. Szyja muskularna, o zgrabnej linii, sucha, dobrej d逝goci.
Ko鎍zyny przednie s proste, o mocnej koci. υpatki skone, d逝gie, tej samej d逝goci ramie.
Golden ma zwykle wydatne przedpiersie, ko鎍zyny s ustawione pod korpusem.υkcie winny dobrze przylega w postawie i akcji.
ζpy okr鉚貫, kocie, zwarte o wydatnych opuszkach. Tu堯w o zr闚nowa穎nych proporcjach poszczeg鏊nych czci, muskularna, kr鏒ka partia l璠wiowa, g喚boka klatka piersiowa,z d逝gimi, dobrze wysklepionymi 瞠brami. Prosta linia grzbietu.
Ko鎍zyny tylne s mocno uminione, silne, g喚boko k靖owane w stawach kolanowych, o nisko opuszczonych stawach skokowych. Nie mog mie postawy krowiej.
Ogon osadzony i noszony na linii grzbietu jest jej przed逝瞠niem. Si璕a stawu skokowego.Naturalne jest, 瞠 pies w ruchu mo瞠 ogon nosi troche wy瞠j, zakr璚ony ogon bardzo szpecie goldena.
Chody energiczne, przednie i tylne ko鎍zyny poruszaj si z du蕨 dynamik, r闚nolegle po osi korpusu. Wykrok jest d逝gi i swobodny. Przednie ko鎍zyny nie powinny by wysoko podnoszone gdy pies biegnie k逝sem. Ow這sienie g豉dkie lub faliste z g瘰tym, nieprzemakalnym podszerstkiem. D逝窺ze w這sy tworz fr璠zle.
Niedobra jest sier uboga a tak瞠 zanadto skr璚ona.Umaszczenie kremowe lub ka盥y odcie z這tego. Nie mo瞠 by czerwone lub machoniowe , jak setera irlandzkiego.Dozwolona jest skupinka bia貫j sierci ale tylko na przedpiersiu. Wysoko w k喚bie: psy 56-61 cm, suki 51-56 cm.
Goldeny ciesz si zwykle dobrym zdrowiem ale trzeba zwraca uwag przy zakupie szczeniaka, czy rodzice s wolni od dysplazji stawu biodrowego. Zdarzaj si te wr鏚 golden闚 dziedziczne choroby oczu, niezwykle grony jest u nich trafiaj鉍y si skr皻 穎章dka.
Najwy窺zej klasy psy, mi這nicy golden闚 kupuj w ojczynie rasy- Wielkiej Brytanii. Mimo ogromnej popularnoci na wystawie Crufta 1995 zg這szono ich 521, nigdy golden nie zdoby BiS. Uda這 si to trzykrotnie labradorom i raz w 1980r. flat coated retrieverowi. W tym roku na Cruft Show trymfowa grubokocisty, pi瘯nie poruszaj鉍y si Champ.Irlandii Galalith Crown Prince, pies u篡tkowy po field trialsach.
Znanymi hodowlami brytyjskimi s:
"Nortonwood" w.M.R.Bradbury,
"Glengilde", kt鏎ej gwiazd by zdobywca 42 CCa Champ.Styal Scott of Glengilde.
Zas逝篡造 si kennele:
"Sinnhein"- J.M.Clark,
"Sansue"-Val Birkin,
"Camrose".
Champ.Camrose CABUS CHRISTOPHER uwa瘸ny jest za reproduktora wszechczas闚. Doskona貫 s hodowle szwedzkie:
"Dewmist"-Henrica Fryckstranda i
"Waterloo".
W ringu pokazywany jest golden podobnie jak seter.
Wystawca w postawie podtrzymuje praw r瘯 g這w, tak, by by豉 wysoko trzymana, delikatnie zbiera podgardle, by uwydatni szlachetn lini szyi, lew r瘯 chwyta za koniuszek wyci鉚ni皻ego jak struna ogona, pilnuj鉍 by by on trzymany tak, jak gdyby by przed逝瞠niem prostej linii grzbietu. Ani wy瞠j, ani ni瞠j.
K雷iemy naszego goldena regularnie, szczeg鏊nie gdy mieszka z nami w domu.
Szampony s dzi tak dobrej jakoci,瞠 nie musimy ba si, 瞠 nast雷i jakie podra積ienia sk鏎y, alergie. W miecie jest tak du穎 kurzu, spalin i wszelkich zanieczyszcze, 瞠 nasz d逝gow這sy, o jasnym umaszczeniu pies, szybko si brudzi.
Nie do pomylenia jest by nie wyk雷a goldena w przeddzie wystawy. Jeli ma on w這s suchy i ocisty u篡wamy szamponu z olejkiem norkowym. Mo積a te po szamponie u篡 kremu rozpl靖uj鉍ego w這s.
Mokrego psa nigdy nie puszczamy luzem, by wysech, ale stawiamy na st馧 i systematycznie rozczesuj鉍 w這sb suszymy suszark, rozprostowujemy zwykle falist sier.
Wiele ps闚 ma sier zbyt skr璚on, barankowat, kt鏎a wymaga szczeg鏊nych stara. Takie psy przed wystaw s na ca造m ciele podstrzygiwane no篡czkami do dega穎wania. Jest to benedykty雟ka praca, zabieraj鉍a wiele godzin.
Goldeny jasno umaszczone strzy瞠 si jakie trzy tygodnie przed wystaw, te o soczystej, z這tej barwie na sze tygodni przed wyst瘼em. R騜nice te wynikaja z faktu, 瞠 na jasnej sierci mniej zna lady no篡czek, na ciemnej wi璚ej i musimy czeka, by przyci皻y w這s troch odr鏀 i zas這ni nasz interwencj.
Dega穎wanie w這sa na szyi i froncie jest najtrudniejsze i zabiera najwi璚ej czasu, ale ma podstawowe znaczenie. Naje穎na,obfita sier mo瞠 dla jednych wydawa si ozdob, a dla arbitr闚 wielkie znaczenie ma elegancka linia d逝giej i suchej (bez lunego podgardla) szyi.
Starannie przycinamy w這s na rantach uszu i w ich rodku.Ucho lepiej si uk豉da gdy wewn靖rz nie ma stercz鉍ej sierci.
Wyci寞 nale篡 tak瞠 w這s spomi璠zy opuszk闚 palc闚 i rosn鉍y wok馧 nich, uformowa zgrabn koci 豉pk, obci寞 koniecznie paznokcie.
No篡czkami do dega穎wania wyr闚nujemy lini fr璠zli na spodzie ko鎍zyn przednich i porteczki na tylnych. W這s od stawu skokowego w d馧 (na spodzie r鏚stopia) przycinamy na kr鏒ko.
Obfite pi鏎o na ogonie goldena trzeba odpowiednio przyci寞. Chwytamy mi璠zy dwa palce koniec ogona, tniemy w d馧 , a potem sp鏚 p馧kolicie. W這s nie mo瞠 by postrz瘼iony, a ogon ma przypomina zwarty klocek.
Nie powienien si璕a dalej ni do stawu skokowego, gdy jest d逝窺zy trzeba maksymalnie skr鏂i sier na jego zako鎍zeniu. Gdy jest za kr鏒ki zostawi wi璚ej sierci. Gdy jest za wysoko noszony, przyci璚ie sierci na wierzchniej czci zako鎍zenia ogona troch ten b章d ukryje. Nie nale篡 obcina za kr鏒ko w這sa na ko鎍u ogona,gdy pies jest za du篡 i za d逝gi. Taki ogon wyda si wtedy nieproporcjonalny, ma造. Nie zostawiajcie za d逝giego ogona u psa ma貫go.
Jak ju wspomnia豉m omawiaj鉍 standard, ogon ma by przed逝瞠niem prostej linii grzbietu. Cz瘰to jednak trafiaj si psy, kt鏎ych l璠wie sa zbyt uwydatnione. Wtedy, u篡waj鉍 no篡ka trymerskiego wyskubujemy w這s w najwy窺zym punkcie tej wypuk這ci. W這s u nasady ogona zostawiamy a nawet staramy si lekko podczesa do g鏎y.
Od naszej pomys這woci zale篡 czy potrafimy poprawi wygl鉅 psa. Psu o zdecydowanie z貫j anatomii taki kamufla nie mo瞠 wiele pom鏂, ale dba o sier naszego goldena powinnimy na codzie, nie tylko wtedy , gdy wybieramy si z nim na wystaw.
Trzeba go systematycznie szczotkowa i par razy w tygodniu grzebieniem metalowym o z瑿ach rzadkich i d逝gich , solidnie, do g喚bi rozczesa sier.
Goldeny to 豉komczuchy znane ze sk這nnoci do nadwagi, dlatego nale篡 do pnej staroci zapewni im odpowiednio du穎 ruchu. Trzeba z nimi chodzi na d逝gie spacery. Psy myliwskie, a do takich one si zaliczaj, nie mog p璠zi gnunego 篡wota.
Podstrzy穎ny w這s, zgrabna figura naszego ulubie鎍a powinna cieszy oko, nie tylko w wiat豉ch rampy, na wystawie, ale i na codzie gdy kr璚i si to du瞠, 鄴速e psisko po naszym domu

.

El瘺ieta Chwalib鏬


cofnij